Kısaca
- Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kiloların üst solunum yollarını daraltarak gece solunum durmalarına yol açabildiğini söyledi.
- Sağlıklı kilo verme, uykudaki solunum durmalarının sıklığını azaltmada destek olabiliyor; tedavi yanıtı kişiden kişiye değişebiliyor.
- Uyku apnesi yalnızca horlamadan ibaret değil; gündüz yorgunluğu, sabah baş ağrısı ve dikkat sorunları da önemli işaretler arasında.
Obezite ile uyku apnesi arasındaki yakın ilişki uzmanlar tarafından yeniden dikkat çekiyor. Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kilonun uyku sırasında solunumu nasıl etkileyebildiğini ve kilo yönetiminin tedavideki yerini anlattı.
Doç. Dr. Nuran Katgı’ya göre obezite, tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde ve şiddetlenmesinde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri. Uyku sırasında boğazı açık tutan kasların gevşemesiyle daralmış hava yolu daha kolay kapanabiliyor; bunun sonucunda gece boyunca tekrarlayan solunum durmaları ve solunumda azalmalar ortaya çıkabiliyor.
Karın çevresindeki yağlanmanın diyafram hareketlerini ve akciğer hacimlerini etkilediğini belirten Katgı, uyku apnesinin getirdiği yorgunluğun hareketsizliği ve iştahı tetikleyerek obezite ile apne arasında bir kısır döngü oluşturabileceğini ifade etti.
Kilo vermenin etkisi
Sağlıklı bir kilo verme sürecinin uykudaki solunum durmalarının sıklığını azaltmada etkili bir destek olabileceğini belirten Katgı, boyun ve karın çevresindeki yağ dokusunun azalmasının solunum mekaniklerini olumlu yönde destekleyebildiğini söyledi. Kilo kaybının horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğuna olumlu etki edebildiği vurgulandı.
Katgı, bazı hastalarda uyku apnesinin derecesinin gerileyebileceğini, bazı hastalarda ise hastalığın belirgin ölçüde düzelebileceğini belirtti. Tedavi yanıtının kişiden kişiye farklılık gösterebileceğini, bu nedenle beslenme düzeni ve fiziksel aktivitenin eşlik etmesi gerektiğini aktardı. Medikal veya cerrahi obezite tedavilerinin de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebileceği kaydedildi.
Katgı, kilo kaybının zaman aldığını, bu sürede bazı medikal cihazlarla uyku sırasında hava yolunun açık tutulabileceğini söyledi. Kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacı ve cihaz basıncının yeniden değerlendirilebileceğini, cihazın bırakılmasına ise yalnızca horlamanın geçmesine dayanılarak karar verilmemesi gerektiğini vurguladı.
Belirtiler ve tanı
Uyku apnesinin yalnızca horlamadan ibaret olmadığını kaydeden Katgı, horlayan herkesin apne hastası olmadığını, her apne hastasında da şiddetli horlama görülmeyebileceğini aktardı. Uykuda fark edilen solunum durmaları, boğulma hissiyle uyanma, sık idrara çıkma, gece terlemesi ve ağız kuruluğu önemli işaretler arasında sayıldı.
Gündüz yeterli uyunduğu düşünülse de kişinin dinlenmemiş uyanabileceğini belirten Katgı, gün içinde uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğünün görülebileceğini söyledi. Bazı hastalarda cinsel istekte azalmanın da tabloya eşlik edebileceği belirtildi.
Katgı, özellikle kadınlarda belirgin horlama yerine uykusuzluk, yorgunluk, sabah baş ağrısı, sık uyanma veya duygu durum değişikliklerinin daha ön planda olabileceğini ifade etti. Tanıda yalnızca belirtilerin yeterli olmadığını, klinik değerlendirme sonrası uygun görülen hastalarda polisomnografi, yani uyku testi ya da seçilmiş hastalarda evde yapılan uyku apnesi testlerinin kullanıldığını söyledi. Bu testlerle solunum olaylarının sıklığı, oksijen düzeyleri ve hastalığın ağırlığı değerlendirilebiliyor.
Gece solunumun durması sonucu yaşanan oksijen düşüşlerinin vücutta bir stres yanıtı oluşturabileceğini belirten Katgı, bunun sempatik sinir sistemini uyararak tansiyon ve kalp hızında dalgalanmalara yol açabileceğini ifade etti.
Kilo yönetimi tedavi planında
Obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kilo yönetiminin bütüncül tedavi planının ayrılmaz bir parçası olduğunu aktaran Katgı, programın kişiye özel hazırlanmasının gerektiğini söyledi. Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, hareket kapasitesi ve yaşam tarzının dikkate alınması gerektiğine işaret edildi.
Katgı, fazla kilosu olan ve apne tanısı almış erişkinlerin çoğunda kilo yönetiminin tedavinin önemli bir parçası olduğunu belirtti. Özellikle karın çevresinde yağlanması belirgin olanlarda, yakın dönemde kilo alıp belirtileri artanlarda ve hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi ya da kalp damar hastalığı eşlik edenlerde bu konunun öneminin arttığını söyledi. CPAP kullanan ve fazla kilosunun yarattığı başka sağlık sorunları olan hastalarda da kilo yönetiminin faydalı olduğunu aktardı.
Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo yönetiminde zorlanan seçilmiş hastaların ilaç veya cerrahi açısından değerlendirilebileceğini belirten Katgı, her hasta için aynı programın uygulanmadığını, amacın yalnızca kısa sürede kilo kaybı sağlamak değil, ulaşılan iyileşmeyi sürdürebilmek olduğunu vurguladı. Uyku apnesinde yaklaşımın, hastalığın ağırlığına göre gerekli solunum tedavisini uygularken fazla kilosu olan hastalarda kilo yönetimini de tedavi planına yerleştirmek olduğunu söyledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
