COP31’de yerel yönetimlerin iklim finansmanına erişimi zorlaşıyor

COP31 Küresel Finans Zirvesi’ne katılan İBB Başkanvekili Nuri Aslan, sürdürülebilir ulaşım ve Paris Anlaşması’nın yerel düzeyde uygulanması konulu iki oturumda konuştu. Aslan, kentlerin iklim hedeflerini uygulayabilmesi için yerel yönetimlerin finansal ve teknik olarak desteklenmesi gerektiğini savundu.

Aslan, önce Sürdürülebilir Ulaşım: İşbirlikleri ve Uygulamadaki Çözümler etkinliğinin açılış konuşmasını yaptı. Ardından Küresel Taahhütlerden Yerel Ölçekli Uygulamaya: Paris Anlaşması’nın Hayata Geçirilmesinde Yerel ve Bölgesel Liderlik programına katıldı.

Konuşmasında kent yönetimlerinin temel sorumluluğunun iklim krizinin etkilerini azaltmak, kentleri afetlere hazırlamak ve olağanüstü durumlarda yaşamın sürekliliğini sağlamak olduğunu belirtti. Bir kentin dayanıklılığının yalnızca binaların sağlamlığıyla değil, vatandaşların zor koşullarda da temel hizmetlere ulaşabilmesiyle ölçüldüğünü söyledi. Ulaşım sistemlerinin hem kent yaşamı için vazgeçilmez olduğunu hem de sera gazı emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olduğunu ifade etti.

Ulaşım planlaması

Aslan, İstanbul’da ulaşımın hem gündelik ihtiyaçlar hem de iklim riskleri gözetilerek planlandığını söyledi. Metro, otobüs ve vapurun birbirini tamamladığı bir ağa yatırım yapıldığını, yaya ve bisiklet ulaşımının da bu ağın parçası olarak görüldüğünü belirtti. İstanbul’un toplam raylı sistem ağının bugün 402,6 kilometreye ulaştığını, son yedi buçuk yılda deniz ulaşımına 11 yeni hat eklendiğini ve Şehir Hatları’yla her gün yaklaşık 200 bin yolcu taşındığını açıkladı.

Bisiklet yolu ağının 600 kilometreyi aştığını, ilçelerde 2.400 elektrik destekli paylaşımlı bisikletin kullanıma sunulduğunu ifade eden Aslan, hedefin güvenilir, erişilebilir ve düşük karbonlu seçenekler arasında kolay geçiş sağlayan bir sistem kurmak olduğunu söyledi.

Avrupa Birliği finansmanıyla ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı kapsamında yürütülen İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı Aşama II – Uygulama Planı Projesi’nde hanehalkı anketleri, yol sayımları ve katılım çalışmalarının yapıldığını anlattı. Kurumların, uzmanların ve sivil toplumun katkısıyla 11 pilot uygulama önerisi geliştirildiğini; önerilerin arasında düşük emisyon alanları, otobüs öncelikli şeritler, yaya öncelikli sokaklar, bisiklet ağının geliştirilmesi, iskelelere erişimin iyileştirilmesi ve yeni deniz hatlarının bulunduğunu belirtti.

Afetlere hazırlık

Aslan, ulaşım planlamasında aşırı hava olaylarının ve afet risklerinin de hesaba katıldığını söyledi. Hedefin yalnızca kriz anında müdahale etmek değil, ulaşım ağını önceden krizlere hazırlamak olduğunu vurguladı. Aynı projede hazırlanan Afetlere Dayanıklı Kentsel Hareketlilik Yol Haritası’nda deprem, sel ve tsunami senaryolarının ulaşım ağı üzerindeki olası etkilerinin analiz edildiğini; kritik altyapı unsurlarının ve öncelikli müdahale alanlarının belirlendiğini anlattı. Strateji olarak afet öncesi hazırlık, afet anında ulaşımın sürekliliği ve sonrasında hizmetlerin hızla yeniden sağlanması öngörüldü.

Yerel yönetimlere destek çağrısı

Moderatörün sorularını yanıtlayan Aslan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak 2050 yılına kadar iklim nötr ve iklim değişikliğine dirençli bir İstanbul oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Bu doğrultuda 2021’de İklim Değişikliği Eylem Planı, 2023’te Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı, 2025’te Yeşil Şehir Eylem Planı’nın hayata geçirildiğini belirtti. Hazırlıkları süren İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda su havzaları, afet riskleri, ulaşım ve yerleşim kararlarının birlikte ele alındığını ifade etti.

Yerel yönetimlerin temel sorununun, üstlendikleri sorumluluklar ile sahip oldukları kaynaklar arasındaki uyumsuzluk olduğunu söyleyen Aslan, iklim finansmanına erişimin önemli bir engel olduğunu belirtti. Belediyelerin güçlü projeleri olsa da bunları hayata geçirmek için gereken uzun vadeli ve uygun koşullu finansmana her zaman ulaşamadığını anlattı. Yerel yönetimlerin yalnızca yatırımın uygulanma aşamasında değil, fizibilite ve proje geliştirme süreçlerinden itibaren teknik ve finansal olarak desteklenmesi gerektiğini savundu.

Yetki ve sorumlulukların farklı kurumlar arasında parçalı olmasının bir diğer sorun olduğunu belirten Aslan, iklim değişikliğinin idari sınırları tanımadığı için güçlü koordinasyona ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Bir taşkının yalnızca dere yatağını değil, evleri, yolları, altyapıyı ve kent yaşamının tamamını etkilediğini; bu nedenle dere havzası, yapı stoku, ulaşım ağı ve kritik altyapının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Kurumların aynı veriler üzerinden ortak karar alabilmesinin önemine dikkat çekti. Yeşil dönüşümün maliyetinin düşük gelirli hanelere ve çalışanlara yüklenmemesi gerektiğini de ekledi.

Mega kentlerin ihtiyaç ölçeğinin büyük olduğunu, büyük finans kaynaklarda ise ulusal hükümetlerin belirleyici olduğunu hatırlatan Aslan, dört öneri sundu. Birincisi, yerel yönetimlerin iklim müzakerelerinde daha güçlü temsil edilmesi ve deneyimlerinin ulusal iklim hedeflerine yansıtılması. İkincisi, belediyelerin doğrudan erişebileceği, uzun vadeli ve uygun koşullu iklim finansmanının sağlanması. Üçüncüsü, ulusal hükümetler, yerel yönetimler, uluslararası kuruluşlar ve finans kurumları arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının kurulması. Dördüncüsü, iklim değişikliğine uyum, doğa temelli çözümler, afet risklerinin azaltılması ve kayıp ve zarar konularının müzakerelerde güçlü biçimde ele alınması.

Aslan, İstanbul’da çevreci vakıflarla ve dünyadaki tüm kurumlarla iş birliği yapmaya açık olduklarını belirterek konuşmasını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı