Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, kadın arkadaşlıklarının ruh sağlığını nasıl etkilediği, sağlıklı arkadaşlıklar ile sağlıksız ilişkilerin ve aşırı kıyaslamanın psikolojik sonuçları hakkında açıklamalarda bulundu.
Yetişkinlikte duygusal ihtiyaçların önemli bir kısmı arkadaşlıklarla karşılanıyor!
İnsanın doğduğu andan itibaren ilişki kurarak var olduğunu ifade eden İpek Erol, “Güven duygusu, aidiyet hissi ve duygusal düzenleme becerileri yaşamın ilk yıllarında bakım verenle kurulan ilişki içinde gelişmeye başlar.” dedi.
Ancak yetişkinlikte bu ihtiyaçların önemli bir kısmının arkadaşlık ilişkileri aracılığıyla karşılandığını aktaran Erol, “Özellikle kadınların birbirleriyle kurduğu arkadaşlıkları; duyguların ifade edilmesi, zor yaşam olaylarıyla baş edilmesi ve psikolojik dayanıklılığın desteklenmesi açısından ruh sağlığında önemli bir yer tutar.” diye konuştu.
Güvenilir arkadaşlıklar stresle baş etmeyi kolaylaştırıyor!
Psikolojik sağlamlık yalnızca bireysel özelliklerden oluşmadığına, kişinin çevresinden aldığı sosyal desteğin de önemli bir belirleyici olduğuna işaret eden Erol, “Kadın arkadaşlıklarında sıklıkla görülen empatik dinleme, karşılıklı duygusal paylaşım ve onaylanma hissi, yoğun stres dönemlerinde koruyucu bir işlev üstlenebilir.” dedi.
Yaşanan olayı biriyle konuşabilmenin, zihinde tekrar eden düşüncelerin organize edilmesine, duyguların düzenlenmesine ve olayın daha gerçekçi değerlendirilmesine yardımcı olduğunu dile getiren Erol, şöyle devam etti:
“Klinik gözlemler de güçlü sosyal desteğe sahip bireylerin kriz dönemlerinde daha esnek baş etme stratejileri geliştirebildiğini gösteriyor. Psikoloji literatüründe sosyal destek, depresyon ve anksiyete açısından en önemli koruyucu faktörlerden biri olarak kabul edilir. Güven duyulan bir arkadaşın varlığı, kişinin yaşadığı yükü paylaşmasını kolaylaştırır ve yalnızlık algısını azaltır. Bunun biyolojik yansımaları da bulunmaktadır. Güvenli sosyal etkileşimler sırasında oksitosin salınımının artması, stres sisteminin daha dengeli çalışmasına katkı sağlayabilir; kişinin kendini daha sakin ve güvende hissetmesini destekleyebilir.”
Her arkadaşlık ruh sağlığını güçlendirmez!
Her arkadaşlığın aynı etkiyi yaratmadığına değinen İpek Erol, “Sürekli eleştirildiği, küçümsendiği veya değersiz hissettirildiği ilişkiler kişinin ruh sağlığını güçlendirmek yerine psikolojik yükünü artırabilir. Koruyucu olan unsur, ilişkinin varlığı kadar niteliğidir.” dedi.
Çocuklukta arkadaşlıkların ortak oyunlar ve aynı ortamı paylaşmak üzerinden doğal biçimde geliştiğini kaydeden Erol, “Yetişkinlikte ise zamanın büyük bölümü iş, aile ve sorumluluklara ayrılır. Yeni insanlarla karşılaşma fırsatları azalırken, güven geliştirmek için gereken zaman da kısıtlanır. Yaşam deneyimleri arttıkça insanlar ilişkiler konusunda daha seçici davranmaya başlar. Geçmiş hayal kırıklıkları, güven ihlalleri veya yoğun yaşam temposu yeni bağlar kurmayı zorlaştırabilir. Bununla birlikte yetişkinlikte kurulan arkadaşlıklar, daha yavaş gelişse de çoğu zaman daha derin ve daha kalıcı olabilmektedir.” şeklinde konuştu.
Sosyal medya, kadınlar arasındaki kıyaslamayı görünür hâle getiriyor!
Sosyal Karşılaştırma Teorisi’ne göre insanların kendi yeterliliklerini değerlendirebilmek için çevrelerindeki insanlarla karşılaştırma yaptıklarına dikkat çeken Erol, “Bu eğilim herkes için doğaldır. Ancak kişinin öz değeri büyük ölçüde dış onaya bağlı olduğunda kıyaslama daha yoğun yaşanabilir.” dedi.
Kadınların, toplum tarafından çoğu zaman görünüş, gençlik, annelik, kariyer, ilişki durumu ve bakım verme rolleri üzerinden değerlendirildiğini hatırlatan Erol, “Başarı ölçütlerinin sınırlı ve rekabetçi biçimde sunulması, kadınların aynı kaynaklar için yarışıyormuş gibi hissetmelerine yol açabilir. Sosyal medya ise sürekli seçilmiş başarı hikâyeleri ve idealize edilmiş yaşamlar göstererek bu karşılaştırmaları daha görünür hâle getirir. Bireysel açıdan bakıldığında ise yoğun kıyaslama çoğu zaman değersizlik, yetersizlik ve reddedilme korkusunun dışavurumudur. Başkasının başarısı tehdit gibi algılandığında sorun çoğunlukla diğer kişinin başarısından değil, kişinin kendi benlik değerini nasıl deneyimlediğinden kaynaklanır.” açıklamasını yaptı.
Arkadaşlık ile psikoterapi farklı ihtiyaçlara hizmet eder!
Güvenli arkadaşlık ilişkilerinin ise rekabetten çok iş birliğini beslediğini vurgulayan Erol, “Empati, karşılıklı destek ve birlikte gelişebilme kapasitesi kadın arkadaşlıklarının ruh sağlığı üzerindeki en güçlü etkilerinden biridir.” dedi.
Yakın arkadaşlıkların önemli bir destek kaynağı olduğunun altını çizen Erol, sözlerini şöyle tamamladı:
“Ancak her ilişkinin taşıyabileceği duygusal yük farklıdır. Sürekli aynı sorunları konuşmak, arkadaşın duygusal kapasitesini zorlayabilir ve ilişkinin dengesini bozabilir. Sağlıklı arkadaşlıklarda karşılıklı destek kadar karşılıklı sınırlar da vardır. Arkadaşlık ile psikoterapi farklı ihtiyaçlara hizmet eder. Arkadaş, yaşamın içinde yanında yürüyen kişidir; psikolog ise bilimsel bilgi ve etik çerçeve içinde ruhsal süreçlere eşlik eden uzmandır. Yoğun kaygı, depresyon, travma belirtileri, işlevsellikte belirgin kayıp veya intihar düşünceleri gibi durumlarda profesyonel destek sürecin temel parçası olmalıdır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
